Dünyanın yedi harikasından biri olan Halikarnas Mozolesi'nin öyküsü binlerce yıldır bu topraklarda anlatılagelir. Bodrum'da kurulan Akademia Vakfı da bu mozoleyi eski yerinde yeniden ayağa kaldırmak için projeler hazırlıyor. 

Bu coğrafyaya ilişkin yazılan ve sözlü tarihte de yeri olan tüm anlatımlarda mozolenin çok önemli bir yeri vardır. Öyküsü de kısaca şöyle:

Kral Mausolos'un ölümüyle birlikte eşi Kraliçe Artemisia dillere destan aşkını sonsuza kadar yaşatmak için onun ölümünden sonra -Milat'tan önce 353 yılında- anıtmezarın inşaasına başladı. Bugün Halikarnas Mozolesi olarak bilinen nıtmezar, teknolojisi, işçiliği, malzemesi ve sanat eserleri ile eşsiz bir yapı olarak kalmış ve Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri olarak kabul edilmiştir. 

Anıtmezar 1304 yılındaki büyük Anadolu depremi ile kısmen yıkılmıştır. 16. yüzyıl başlarında anıt mezarın parçalarının bir kısmı Bodrum Kalesi yapımında kullanılmış 19. yüzyıl başlarında yapılan kazıda ortaya çıkan değerli parçalar ise İngiltere'ye götürülmüştür.

Artemisia bu mozoleyi yaptırabilmek için antik yazarlara göre mimar Pytheos ile anlaşmıştır. Ayrıca yine dönemin ünlü mimarlarından Satyros'un da adı geçmektedir. İşte bu anlatıya uygun bir tabloyu geçtiğimiz günlerde ziyaret ettiğimiz İsveç'in başkenti Stockholm'deki Nationalmuseum'da hayranlıkla izledim. Şimdi bu tabloyu ve öyküsünü sizlerle de paylaşıyorum. 

Bugüne kadar benim bilmediğim ve Bodrum'daki yerel kaynaklarda da karşıma çıkmayan bu tabloyu görmek heyecan vericiydi. Umarım bir görselle de olsa başta Akademia Vakfı olmak üzere yerel kaynaklarda yerini alır. 

Nationalmuseum'da sergilenen eserler arasında bir de Lidyalı bir kadını resmeden bir tablo daha vardı. Ancak Kraliçe Artemisia'dan rol çalmamak için o tabloyu bir başka yazı konusu yapacağım.

Mozolenin inşaası sırasındaki tabloyu anlatan plakette şu bilgilere yer veriliyor:

Simon Vouet (1590–1649), Fransız
Artemisia’nın Mozoleyi İnşa Ettirmesi, 1640’ların başı

Artemisia, Kral Mausollos’un (ö. MÖ 352) dul eşiydi ve onun ardından, bugünkü güneybatı Türkiye’de yer alan Karya’nın yöneticisi oldu. Kocası ve kendisi için yaptırdığı dev mezar, dünyanın yedi harikasından biri olarak ün kazandı: Halikarnassos Mozolesi. Vouet, Artemisia’yı mozolenin planlarını yapan iki Yunan mimarla birlikte tasvir eder. Kraliçe, planın o sırada inşa edilmekte olan bölümünü işaret etmektedir.

Tuval üzerine yağlıboya
NM 5179. 1954’te Rapps sanat galerisi/kurumunun katkısıyla satın alınmıştır.

Fotoğraf: Levent Evkuran - Sweden Nationalmuseum